Mâm ngũ quả là nét đẹp văn hóa truyền thống không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền của người Việt. Không chỉ đơn thuần là 5 loại trái cây cúng Tết, mâm ngũ quả còn gửi gắm mong ước về may mắn, sung túc và bình an cho năm mới. Vậy 5 loại quả trong mâm ngũ quả gồm gì? Ý nghĩa của mâm ngũ quả 5 và cách bày trí thế nào đúng chuẩn? Hãy cùng XuXi Fruit tìm hiểu về cách bày mâm ngũ quả ngày Tết ở bài viết dưới đây nhé!

1. Ý nghĩa sâu sắc của mâm ngũ quả – 5 màu trong phong thủy

1.1. Biểu tượng của “Ngũ Phúc Lâm Môn”

Trong văn hóa Việt, đặc biệt là phong tục chuẩn bị mâm ngũ quả 5 màu ngày Tết, “Ngũ Phúc Lâm Môn” là cụm từ để diễn tả mong muốn của mỗi gia đình về năm mới trọn vẹn, nhiều điều tốt đẹp.

Theo quan niệm dân gian, mâm ngũ quả gồm 5 loại trái cây cúng Tết khác màu sắc thể hiện ước mong về năm điều phúc cùng đến cửa nhà vào năm mới. Cụ thể, “Ngũ Phúc Lâm Môn” được hiểu như sau:

• Phú: Đại diện cho sự giàu có
• Quý: Đại diện cho phẩm chất sang trọng
• Thọ: Đại diện cho mong muốn sống lâu trăm tuổi
• Khang: Đại diện cho sức khỏe
• Ninh: Đại diện cho cuộc sống bình an

1.2. Sự tương sinh trong thuyết Ngũ Hành

Theo văn hóa phương Đông, mâm ngũ quả tượng trưng cho ngũ hành – học thuyết chi phối, gồm 5 yếu tố: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Mỗi hành tương ứng với một màu sắc, tạo nên sự cân bằng và hài hòa năng lượng trong ngày Tết. Cụ thể, màu sắc của 5 loại quả cúng Tết trong mâm ngũ quả được hiểu như sau:

• Kim – Trắng: Tượng trưng cho sự hanh thông (lê, quả mận trắng,…)
• Mộc – Xanh: Đại diện cho sinh sôi, phát triển (chuối xanh, mãng cầu,…)
• Thủy – Đen: Đại diện cho tài lộc (nho đen, quả sung…)
• Hỏa – Đỏ: Đại diện cho sự may mắn (hồng đỏ, táo đỏ, ớt,…)
• Thổ – Vàng: Đại diện cho phú quý, ổn định (bưởi, cam, quýt, xoài chín,…)

Song song đó, phối màu đúng theo Ngũ Hành giúp các yếu tố tương sinh hỗ trợ lẫn nhau (Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc). Theo quan niệm phong thủy, mâm ngũ quả hài hòa màu sắc sẽ giúp gia chủ tăng vượng khí, thu hút tài lộc, giữ gìn sức khỏe và mang lại sự bình an cho cả gia đình trong năm mới.

2. Chi tiết 5 loại quả trong mâm ngũ quả theo đặc trưng 3 miền

2.1. Mâm ngũ quả miền Bắc: Chú trọng quy tắc Ngũ Hành

Văn hóa Tết miền Bắc, mâm ngũ quả theo thuyết ngũ hành, thể hiện sự hài hòa giữa trời – đất – con người. Loại quả thường xuất hiện trong mâm ngũ quả miền Bắc gồm:

• Chuối xanh: Đại diện cho hành Mộc, biểu tượng của sự che chở và sum vầy
• Bưởi hoặc phật thủ: Đại diện cho hành Thổ, mang ý nghĩa phúc lộc, viên mãn
• Hồng: Đại diện cho hành Hỏa, cầu may mắn và thịnh vượng
• Đào: Biểu trưng cho trường thọ và bình an
• Quýt: Đại diện cho tài lộc và sung túc

Trong đó, nải chuối xanh luôn được đặt ở dưới cùng, ngửa lên như bàn tay Phật để nâng đỡ các loại quả khác. Theo quan niệm dân gian, chuối phải là nải có số quả lẻ vì số lẻ tượng trưng cho dương khí, sự sinh sôi.

Hình dáng nải chuối xòe đều, hướng lên trên, thể hiện mong muốn đón nhận phúc lộc, mang lại sự bình an cho cả gia đình trong năm mới.

2.2. Mâm ngũ quả miền Nam: Ước nguyện “Cầu sung vừa đủ xài”

Khác với miền Bắc, mâm ngũ quả miền Nam theo cách chơi chữ. 5 loại trái cây cúng ngày Tết của người miền Nam điển hình là:

• Mãng cầu: Tượng trưng cho chữ “cầu”, thể hiện mong ước
• Sung: Tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy
• Dừa: Thường đ đọc chệch thành “vừa”, mong cuộc sống đủ đầy, không thiếu thốn
• Đu đủ: Tượng trưng cho sự no ấm quanh năm
• Xoài: Phát âm gần giống “xài”, cầu chi tiêu dư dả

Những loại quả này tạo thành câu chúc “Cầu sung vừa đủ xài”, thể hiện mong muốn một năm mới làm ăn thuận lợi, tiền bạc vừa đủ dùng, cuộc sống bình an.

Bên cạnh đó, người miền Nam cũng rất kiêng kỵ một số loại trái cây trong mâm cúng ngày Tết như chuối (vì đọc gần giống “chúi nhủi”, làm ăn không ngẩng đầu lên được), cam (liên tưởng đến câu “cam chịu”, “quýt làm cam chịu”), lê (chia lìa, lỡ dở).

2.3. Mâm ngũ quả miền Trung: Sự giao thoa và lòng thành kính

Mâm ngũ quả miền Trung thể hiện rõ nét sự dung hòa giữa truyền thống và điều kiện thực tế, có gì cúng nấy, quan trọng là tươi ngon và lòng thành kính. Loại trái cây phổ biến thường xuất hiện trong mâm ngũ quả miền Trung bao gồm:

• Thanh long: Tượng trưng cho sự may mắn
• Dưa hấu: Tượng trưng cho tài lộc và điềm lành đầu năm
• Cam, quýt: Tượng trưng cho phúc lộc, sung túc
• Dứa (thơm): Tượng trưng cho sự gắn kết gia đình, con cháu sum vầy

Khác với miền Bắc và Nam, người miền Trung không quá câu nệ cố định 5 loại quả hay kiêng kỵ tên gọi. Do điều kiện khí hậu khắc nghiệt, đất đai không quá màu mỡ, nên việc chọn trái cây cúng Tết chủ yếu dựa vào những gì sẵn có, tươi ngon và phù hợp theo mùa.

3. Ý nghĩa tâm linh của 11+ loại trái cây cúng ngày Tết phổ biến

Mỗi loại trái cây trong mâm ngũ quả đều mang một tầng ý nghĩa tâm linh sâu sắc, làm cho mâm cúng ngày Tết thêm trọn vẹn. Cùng XuXi Fruit điểm danh 11+ loại trái cây cúng ngày Tết phổ biến nhất:

Nhóm quả cầu tài lộc, sung túc

Đây là nhóm trái cây được lựa chọn nhiều nhất trong mâm cúng với mong muốn năm mới đủ đầy, làm ăn thuận lợi:

• Quả sung: Gắn liền với khái niệm “sung túc” và “sung mãn”, biểu tượng cho mong cầu sức khỏe và con cháu đầy đàn.
• Đu đủ: Tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở dồi dào, thịnh vượng, giúp gia đình vượt qua mọi thiếu thốn.
• Xoài: Tượng trưng cho sự mong cầu thịnh vượng, sung túc.
• Phật thủ: Mang ý nghĩa cầu chúc bình an, mong cầu phúc lộc đầy nhà.

Nhóm quả cầu bình an, may mắn

Đây là nhóm trái cây đại diện cho sự hanh thông, thuận lợi và điềm lành đầu năm. Những loại quả này thường được đặt ở vị trí nổi bật trong mâm cúng để thu hút sinh khí.

• Thanh long: Tượng trưng cho “rồng mây hội tụ”, biểu trưng cho may mắn và thịnh vượng.
• Dưa hấu: Tượng trưng cho tài lộc, mang đến vận đỏ cả năm.
• Táo đỏ: Tượng trưng cho phú quý, cuộc sống yên ổn và ấm no.

 

Nhóm quả cầu con cháu, sum vầy

Đây là nhóm trái cây thể hiện ước mong gia đình đông con cháu, gắn kết và hòa thuận:

• Lựu: Vì lựu là loại quả chứa nhiều hạt, nên trong mâm ngũ quả, loại quả này tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, may mắn và con đàn cháu đống.
• Quất: Biểu tượng “đại cát đại lợi”, tượng trưng cho sự may mắn, mang đến tài lộc và sung túc cho gia đình trong năm mới.

4. Một số lưu ý khi bày mâm ngũ quả bạn cần ghi nhớ

4.1. Hướng dẫn cách bày mâm ngũ quả đẹp và vững 

Bày mâm ngũ quả ngày Tết không chỉ đơn giản là xếp trái cây lên đĩa, mà còn là nghệ thuật thể hiện sự trang trọng, cân đối về thẩm mỹ và phong thủy. Mâm ngũ quả đẹp mắt sẽ giúp gia đình đón nhận may mắn, tài lộc trọn vẹn trong năm mới.

Dưới đây là các bước tạo ra mâm ngũ quả đẹp mắt, giúp mâm cúng ngày Tết vừa trang nghiêm, vừa thu hút vượng khí cho gia đình:

• Xác định bố cục cho mâm ngũ quả: Có hai dạng bố cục phổ biến mà bạn có thể lựa chọn: Dáng tháp và dáng tròn. Tùy vào loại quả, kích thước đĩa và không gian đặt mâm để chọn bố cục phù hợp nhất.
• Đặt các quả lớn, nặng để làm nền tảng cho mâm ngũ quả: Những quả to như bưởi, dưa hấu, chuối xanh nên đặt ở vị trí dưới cùng và chính giữa đĩa để đảm bảo sự ổn định cho mâm ngũ quả.
• Sắp xếp xen kẽ các quả nhỏ xung quanh mâm quả: Tiếp tục xếp những loại quả nhỏ khác vào khoảng trống xung quanh quả chính. Nên xếp thành từng lớp, từ dưới lên trên và xen kẽ giữa màu nóng (cam, xoài, hồng,…) – màu lạnh (thanh long, mãng cầu, nho xanh,…).
• Để mâm ngũ quả thêm sinh động, bạn có thể điểm xuyết những bông hoa nhỏ hoặc vài chiếc lá tươi xung quanh mâm.

4.2. Những lỗi sai “đại kỵ” cần tránh để không mất lộc

Dưới đây là những lỗi “đại kỵ” khi bày trí mâm ngũ quả bạn nên tránh để không làm hao hụt vượng khí, tài lộc đầu năm.

• Lựa chọn quả chín để bày mâm quả: Nếu chọn mua trái cây đã chín sẵn, đến thời điểm bày mâm ngũ quả, quả rất dễ bị chín quá, lá héo và mềm vỏ. Vì vậy, nên ưu tiên chọn những quả vừa chín tới hoặc còn hơi xanh để khi trưng bày đến ngày 30 Tết, trái cây vẫn giữ được độ tươi đẹp và hình dáng nguyên vẹn.
• Rửa trái cây bằng nước trước khi bày: Đây là sai lầm phổ biến nhất mà nhiều người mắc phải. Rửa quả trước khi bày có thể làm chúng nhanh héo và hỏng nếu không lau khô hoàn toàn.
• Bày loại quả có gai: Đây là điều đại kỵ khi bày mâm ngũ quả. Quả có gai giống như mũi tên sắc nhọn, có thể làm mất hòa khí trong nhà, đặc biệt là vào thời điểm Tết.

5. Mua trái cây chất lượng để làm mâm ngũ quả tại Đà Nẵng

Khi chuẩn bị mâm ngũ quả ngày Tết, chọn mua trái cây tươi, đẹp và chất lượng là điều rất quan trọng để mâm cúng luôn tươi lâu, đẹp mắt và đầy đủ ý nghĩa. Tại Đà Nẵng, XuXi Fruit là địa chỉ cung cấp đa dạng các loại trái cây tươi ngon, chất lượng được tuyển chọn từ nguồn uy tín trong nước và nhập khẩu. Rất nhiều khách hàng đã tin tưởng XuXi Fruit bởi vì:

• Cung cấp nguồn trái cây tươi mới 100% mỗi ngày.
• Cập nhật các loại trái cây theo mùa và nhập khẩu tươi ngon, được chọn lọc kỹ lưỡng, đảm bảo chất lượng với mức giá tốt.
• Luôn đặt lợi ích và sức khỏe của khách hàng lên hàng đầu.

Nếu bạn đang tìm kiếm nơi mua trái cây uy tín, an toàn và chất lượng, XuXi chính là lựa chọn lý tưởng nhất. Truy cập ngay giỏ hàng trên website XuXi Fruit để lựa chọn các trái cây tươi ngon với mức giá tốt.

Mâm ngũ quả không chỉ là 5 loại quả cúng Tết mà còn là sự kết tinh của văn hóa, phong thủy và ước nguyện đầu năm. Dù theo phong cách bày trí nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và cách bày trí hài hòa. Hy vọng với những chia sẻ trên từ XuXi Fruit, bạn sẽ dễ dàng chuẩn bị 5 loại quả trong mâm ngũ quả đẹp mắt, đúng chuẩn và mang lại nhiều may mắn cho gia đình trong năm mới.